“Wilt u meedoen aan de Dead Ladies Show?” stond in de gemailde uitnodiging van Cultuurhuis Knokke-Heist. Eerst dacht ik dat er een misverstandje was. “Maar ik leef nog hoor!” wilde ik terugmailen. Toen won de nieuwsgierigheid het gelukkig.
De Dead Ladies Show bleek in Knokke te zijn, ter ere van Internationale Vrouwendag.
Met drie sets van drie lezingen, geschreven en uitgesproken door acteurs en auteurs, omlijst met muziek van drie zangeressen die liederen van vrouwelijke componisten zingen.
En in het halletje ruimte voor extra’s, waar ik er eentje van was.
Verhalen die slecht aflopen:
De Dead Ladies Show
Zo zat ik dus een hele dag met rode konen te luisteren naar de levensverhalen van briljante vrouwen die door de eeuwen heen schreven, beeldhouwden, vlogen, uitvonden, schilderden, componeerden en ontdekten, zonder daar ooit de erkenning en het respect voor te zien dat hun mannelijke collega’s kregen voor vergelijkbaar werk, als dat al bestond.
De meeste verhalen liepen slecht af. De geniale beeldhouwster werd door haar eigen moeder en broer opgesloten in een gesticht, ‘zodat de wereld haar kon vergeten’. De componiste kreeg eerst van haar vader, toen van haar echtgenoot, een verbod om te spelen in haar eigen stijl. De schilderes werd bekend als muze van haar man, niet om haar eigen werk. En in een hoekje van de zaal zat ik voor- en achteraf de sacoches te lezen (zo heten Belgische tasjes, want een tasje is voor hen een kopje, lang verhaal) van de bezoeksters van dit Vrouwendag evenement van hoog niveau.
Nederlandse en Belgische tasjes
Wat me opviel is dat de Vlaamse vrouw zich anders verhouden tot openhartigheid en bescherming, dan de Nederlandse vrouw.
Als iemand me vraagt om haar tasje te lezen, dan nodig ik haar uit om haar tas om te kieperen voor me. De meeste Nederlandse vrouwen doen dat. Rustig aan, zodat er niks uitklettert, beetje sturen met de hand. In een enkel geval doe ik er een soort vroedvrouwenwerk bij door nog even te helpen met een hoekje van een agenda die blijft steken achter de sluiting. Een enkeling, vaak vrouwen met heuptasjes, haalt handmatig een voor een de spullen uit de tas en ordent ze op tafel. Ook veelzeggend, al lees ik liever een orgeordend stapeltje dat spontaan kon vallen.
De Belgische vrouwen kozen op eentje na voor dit tweede systeem: met de hand eruit halen en neerleggen. Op een stapeltje, alsof ze zo min mogelijk ruimte in wilden nemen.
‘Kom maar op dan!’
En dan het belangrijkste verschil. Nederlandse vrouwen die hun tas hebben uitgepakt leunen daarna vaak achterover, slaan de armen over elkaar en kijken mij wat wantrouwig aan. ‘Nou, laat maar horen dan,’ zeggen ze er soms zelf bij.
De Belgische dames doen dat anders. Behulpzaam buigen ze naar me toe en openen het ene etuitje na het andere. De portemonnee wordt geopend getoond, kijkt, hier zitten nog wat familiefoto’s en och ja, dit is een bonnetje waar ik achterop een telefoonnummer noteerde en hier is mijn zorgverzekeringskaart. Wilt het kleingeld ook even zien?
Die openheid gaat gepaard met een vriendelijke, uitnodigende houding. Er is aandacht, belangstelling, verbazing en bevestiging van mijn voorzichtige bevindingen.
“Ah ja, ’t is zjuust, ik ben me inderdaad aan het oefenen om eens wat vaker ‘nee’ te zeggen als de mensen me weer eens een ambetant klusje willen laten doen,” zeiden er verschillende, “maar ik ben daar nog maar drie jaar terug mee begonnen he.”
Die zelfbescherming is terug te zien in de tassen zelf: ik zag er heel wat die aan de buitenkant gewatteerd waren, als een veilig stootkussentje. Een detail dat ik in Nederland niet vaak tegenkom.
Vrouwendag en tasjeslezen
Op mijn gloednieuwe banner hing ik vooraf beleefdheidshalve een A4-tje met ‘uw sacoche’ over het brutale ‘je tasje’. Het werd opgemerkt en ik kreeg er vriendelijke knikjes voor, dus het taalverschil kan het volgende fenomeen niet verklaren: de bescheidenheid. Als ik op een Nederlands evenement zit tasjes te lezen moet ik geregeld een nummertjessysteem hanteren zodat iedereen aan de beurt kan komen. In Belgie dralen de vrouwen vaak een tijdje rond mijn tafeltje, negeren nadrukkelijk mijn uitnodigende gebaren en rapen moed bij elkaar om ‘zich te zetten’ en hun sacoche te tonen. Een heel enkele keer kaneen Nederlandse vrouw nog wel eens vertwijfeld het hoofd schudden en mompelen: ‘Nou, ik snap niet waar je het vandaan haalt allemaal hoor,’ om dan door een vriendin te worden terechtgewezen: ‘Maar zou ben jij echt wel! Het klopte allemaal!’
De Belgische vrouwen reageerden zonder uitzondering blij verrast. ‘Ja, ’t is waar, zeker en vast! Ik ga daar seffes meer op letten, dank u!’
Tasjeslezen op Secretaressendag
Kortom. Vrouwendag. Tasjeslezen. Wat een uitstekende combinatie. Want in heel wat tassen is talent en onvervuld verlangen te zien waar we fier op mogen zijn en werk van kunnen maken, als we de tijd en moed kunnen opbrengen.
Ik verheug me nu al op Secretaressendag. Trouwens, voor al die directeuren die voor die dag zelf een verrassing willen organiseren voor hun secretaresses: ik ben nog beschikbaar overdag, dit jaar op donderdag 16 april, want terwijl de secretaresse zelf normaal gezien evenementen ruim vooruit plant, zijn de boekingen vanuit de directie vrijwel altijd ietsjes aan de late kant. Wat maar weer aantoont hoe hard de secretaresses een vrolijk bedankje voor hun werk verdienen.
